Geçtiğimiz hafta Manisa Büyükşehir Meclisi öncesi Yeni Parti grubunda yaşanan siboplu tartışmayı X hesabımda paylaştım. Dileyen tartışmanın fitilini ateşleyen anlardan hakarete varan suçlamaların ayrıntısını oradan okuyabilir.
Önce sibop kelimesine açıklık getireyim. Türkçe sözlüğe göre; bir tartışma esnasında birine sibop diye hitap etmek, onu gereksiz yere ses çıkaran, içi boş, önemsiz bir parça gibi görerek küçümsemek ve hakaret amacıyla kullanılır.

Bir sonraki gün Manisa’nın belediye meclis üyeleri tarafından seçilmiş Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu ile tartışmamız sürdü, gereksiz ama olması gerekendi geçti bitti.
Hayatımda hiç görmediğim/konuşmadığım belediye başkanı da dahil kimseye kin gütmem ya da dostluk beslemem söz konusu değil. O yüzden Başkan Dutlulu’nun yazdıklarını/açıklamalarını Manisalılara bırakıp işin özüne dönmek istiyorum.

Peki, çıkan kavgada ne var da aslında sesler bu kadar yükseldi?
Başlıktaki Manisa bütçesinde analitik sapma yok, şahsi intikam var sözü doğru mu?
Gelin birlikte bu konu üzerinde çalışalım, minarenin kılıfını hep birlikte açalım…
Bana ulaşan hacimli klasör Manisalılarda yok.
Nedeni ise; bu tür evrakların (Bana göre herkes ulaşabilmeli) sadece belediye meclis üyelerine gönderiliyor olması.
Meclis üyelerinin sanki hepsi birer hesap uzmanı ya da mali müşavirmiş gibi öylesine önemli bir yük yükleniyor ki, doğal olarak onlar da partileri ne karar alırsa ona uyuyor.
Oysa bütçe herkesin kendinden başlayıp, ailesi, apartmanı, işyeri, yaşadığı şehir ve ülke için geleceğe ait adeta bir manifesto. Kimden ne alınacak, kime ne ödenecek tek tek yazılmış önemli bir belge.
O yüzden yazının sonuna Manisa Büyükşehir Belediyesi’nin 2027 yılına ait bütçe taslağını ekleyeceğim. Dileyen herkes oradan ayrıntıları ile okuyabilir.
Sayıştay’dan emekli iki uzman ile birlikte günlerdir üzerinde çalıştığımız Manisa Büyükşehir Belediyesi’nin 2027 Mali Yılı Bütçe Tasarısı aslında hem büyükşehir meclisi öncesi Yeni Parti grubunda yaşanan tartışmayı ve bu tartışmada neredeyse herkese saldıran Manisa’nın belediye meclis üyeleri tarafından seçilmiş Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu’nun yaptığı ayrımcılığı ve artık Manisa’da herkesin konuştuğu geleceğe dönük siyasi hesaplarına göre kamunun parasını nasıl pay ettiğini birlikte görelim.
Belgelere Sayıştay denetçisi ya da müfettiş serinkanlılığıyla baktığımızda ya da gazeteci gözüyle satır aralarını kurcaladığımızda ortaya çıkan rakamlar yerel yönetim felsefesini değil, bildiğiniz bir idari ambargoyu ve kişisel cezalandırma mekanizmasını ilan ediyor.
Girişte bahsettiğim kavga, meclis üyelerinin şahsi bir kibri değil, bütçe satırlarının arasına gizlenmiş bu muazzam adaletsizliği deşifre ediyor.
Önce sizinle 31 Mart 2024’de yapılan mahalli idareler seçimlerinde Manisa’nın bütün ilçelerinde CHP adayı Ferdi Zeyrek’e ne kadar oy verilmiş onun tablosunu paylaşayım.

Tabloyu incelediğinizde Manisa ilçeleri içinde Ferdi Zeyrek’e en çok destek veren ilçenin 89 bin 802 oy ile Yunusemre, en az destek verenin ise 6 bin 62 oy ile Köprübaşı olduğu görünüyor. Rakamlar yanıltmasın; nüfusa göre oy oranında Yunusemre yüzde 61,18 oy verirken bu oran Köprübaşı’nda azımsanmayacak oranda yani yüzde 58,02.
Gelin şimdi de bütçede Ödenek Cetveli (A) başlığı altında toplanan ve ilçelere dağıtılan o gizemli payları, nüfus rasyonalitesiyle yan yana koyup nesnel bir teraziye çıkaralım.
Sayıştay denetçilerinin bütçe denetimlerinde uyguladığı “Kişi Başına Düşen Transfer Ödeneği” formülü işletildiğinde, Manisa’nın belediye meclis üyeleri tarafından seçilmiş Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu’nun Gördes’e karşı olan hırsının mali dökümü aynen şunları söylüyor:

Tabloyu incelediğimizde ilk sırada 2024 yerel seçimlerinde CHP’ye en çok oy veren Yunusemre aslan payının sahibi görünüyor. İlçede kişi başı 7 bin 956 liralık yatırım yapılacakken bunun nüfusa/yatırım payı oranı da yüzde 46,6 oranında.
Ya siboplu tartışmanın muhatabı Gördes?
Manisa Büyükşehir Belediyesi’nin 2027 yılı yatırımlarından Gördes’e ayrılan pay kişi başına 743 lira. Nüfusuna oranla aldığı yatırım payı sadece yüzde 0,4. Yani binde 4…
Asıl önemli olan neresi biliyor musunuz?
Selendi ve Demirci…
2024 yerel seçimlerinde Yeniden Refah partili belediye başkan adayının kazandığı Selendi ile AKP adayının kazandığı Demirci bildiğiniz üvey evlat.
Selendi’nin Manisa BŞB’den 2027’de kişi başı alacağı yatırım 207 lira. Yani binde 1. Demirci’nin alacağı pay ise yüzde sıfır. Yazı ile sıfır, rakam ile de sıfır…
Peki Selendi’de 2024 yılında CHP adayı Ferdi Zeyrek’e kaç kişi oy vermiş?
5 bin 220 kişi. Nüfusuna oranla yüzde 38,71.
Demirci’de CHP adayı Ferdi Zeyrek’e kaç kişi oy vermiş?
8 bin 626 kişi. Nüfusuna oranla yüzde 37,17.
Manisa’nın belediye meclis üyeleri tarafından seçilmiş Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu sadece Selendi ve Demirci’de kendilerine oy vermeyen değil, kendilerine oy veren toplam 13 bin 846 CHP seçmenini de cezalandırmaktadır.
Sadece Gördes, Selendi ve Demirci’ye mi yapılıyor bu ayrımcılık?
Hayır, kendi partisi olan Yeni Partili belediyelere de yapılmış.
Örneğin Soma…
Soma’nın nüfusu 106 bin. Manisa BŞB’den 2027 yılı için ayrılan pay 30 milyon lira.
Kişi başına düşen yatırım 282 lira.
Örneğin Turgutlu…
Turgutlu Manisa’nın 3. büyük ilçesi, 179 bin nüfusu var. Turgutlu’ya Manisa BŞB’den 2027 için ayrılan pay 259 milyon lira.
Kişi başına düşen yatırım bin 444 lira.
Örneğin Alaşehir…
Alaşehir’in nüfusu 104 bin. Manisa BŞB’den 2027 için ayrılan pay 69 milyon lira.
Kişi başına düşen yatırım 663 lira.
Merkezi iktidarın yani AKP’nin muhalefet belediyelerine yardım etmediğini savununlar için Manisa BŞB’nin 2027 bütçesi tam anlamıyla turnusol kağıdıdır.
Paylaştığım tablolara sağa, sola, yukarı ve aşağı çevirin sonuç aynı.
Gelelim Yeni Parti’de havada uçuşan hakaretlere konu olan Gördes’in Manisa BŞB bütçesindeki ayrıntılı hesaplarına… Gördes, nüfus olarak Manisa’nın belediye meclis üyeleri tarafından seçilen Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu’nun memleketi Akhisar’ın yaklaşık beşte biri büyüklüğünde. Eğer bütçe siyasi öfkelerle değil de kamusal rasyonaliteyle yapılsaydı Gördes’in büyükşehirden alması gereken destek 130 ila 150 milyon lira olmalıydı.
Manisa’nın belediye meclisi tarafından seçilmiş Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu, iş Gördes’e gelince adeta bir köy bütçesi kalemi reva görmüş gayet net…
Belediyelere inceleme yapmak için gelen müfettişlerin bütçe incelemelerinde aradığı en temel unsur kastın varlığıdır. Manisa BŞB’nin bütçe tasarısındaki tablonun teknik hata ya da hesaplama koordinasyonuyla açıklanacak hiçbir yanı yoktur. Ortadaki durum, meclis grubunda mülk satışına karşı çıkan bir belediye başkanını halkın gözü önünde hizmet üretemez hale getirmek, yani taammüden cezalandırmaktır. Manisa Büyükşehir Belediyesi’nin bütçe yapma yetkisi, kamu yararı için değil, kişisel hırsların ve meclis içi güç savaşlarının şantaj unsuru olarak kullanılmıştır.
Neden mi?
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 27. maddesi ilçelere yapılacak yardımların ucu açık veya keyfi olamayacağını, mutlaka meclis onaylı somut bir Ortak Yatırım Projesi’ne bağlanması gerektiğini emreder.
Ancak Manisa Büyükşehir Belediyesi’nin 2027 yılı bütçesinde 850 milyon liralık havuz Fen İşleri üzerinden toptan yazılmış, alt kırılımlar gizlenmiş.
Neden mi?
Çünkü hangi ilçenin ödeneğinin kesilip hangisinin fonlanacağı bütçe metninde açıkça görünmesin meclis denetiminden kaçırılsın istenmiştir.
Kısacası Manisa Büyükşehir Belediyesi bütçesinde minare çalınmış ama kılıfı bu kez çok dar gelmiştir.
Manisa Büyükşehir Belediye Meclis’i önceyi yapılan Yeni Parti grup toplantısında Gördes Belediye Başkanı İbrahim Büke’ye yönelik sarf edilen o ağır sözlerin ve bütçedeki 20 milyon liralık ambargonun resmi meclis tutanaklarına geçmesi, bu bütçenin idari mahkemelerde hizmette kayırmacılık ve görevi kötüye kullanma gerekçesiyle sakatlanmasının en büyük hukuki delilidir. Rakamlar yalan söylemez; bu bütçede matematik yok, şahsi intikam var.
O kadarla kalsa iyi…
Bu bütçe tasarısı sadece ayrımcılık değil, yazınsal ve hukuki hatalar da içeriyor.
Nedir mi onlar?
Emekli Sayıştay denetçileri ile birlikte incelediğimizde ortaya çıkanlar diğer tespitler de aynen şu şekilde:
1. Tasarıdaki 2,57 milyar liralık iç borçlanma yüzde 10’luk meclis yetki limitini aşmaktadır. Kanunun zorunlu kıldığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı onay şartı tasarının ilgili maddesine işlenmeyerek yasal sınır ihlal edilmiştir.
2. Bütçe tasarısının 9. maddesinde ilan ve reklam vergisi taksit vadeleri değiştirilerek belediye meclisine kanunun üzerinde bir yetki devredilmeye çalışılmıştır. Eğer böyle bir vade değişikliği yapılacaksa bunu kanunla yapmak ve bu işi de TBMM’nin yapması şarttır.
3. Bütçe tasarısının 17 maddeden ibaret olduğu iddia edilse de 16 ve 17. maddelerdeki yürütme hükümleri mükerrer yazılmış, hukuki metinde açık bir biçimsel kusur yapılmıştır.
4. Ödenek cetvellerindeki Finans Tipi kodu 05 olarak çift haneli yazılmıştır. Analitik bütçe standartlarına göre bu kodun tek haneli yani 5 olması yasal zorunluluktur.
5. Bütçenin denkliğini sağlamak için yazılan 200 milyon liralık dış borçlanmanın hangi Hazine onaylı yatırım projesine ait olduğu cetvellerde ismen belirtilmeyerek belirsiz bırakılmıştır.
6. Manisa Büyükşehir Belediyesi bütçesinde personel giderleri yasal yüzde 30 sınırında gösterilmeye çalışılsa da Belediye Şirket İşçisi Sayıları Cetveli ve Kültür Dairesi altındaki 678 milyon liralık Hizmet Alımı kalemiyle asıl personel yükü akıllıca gizlenmiştir.
7. Taşıt Cetvelinde T-1 ve T-2 cetvelleri incelendiğinde, Destek Hizmetleri bünyesinde ayrılan 27,5 milyon liralık gizli ödenekle, resmiyette envanter dışı bırakılan lüks araç kiralama operasyonunun önü açılmıştır.
8. Gelecek Yıllara Yaygın Yüklenmeler (G) cetvelinde, Yol Yapım Dairesi’ne ait 2,9 milyar liralık dev ihalelerin bitiş yılları ve sınırları net konulmayarak kendilerinden sonraki belediye yönetimlerin mali bütçesi ipotek edilmiştir.
Benden bu kadar…
Sayenizde bir sürü rakam inceleyip, uzmanların çoğunu anlamadığım terimlerine kafa sallayarak onaylamak zorunda kaldım.
Bu rakamların bir de Manisa’nın belediye meclis üyeleri tarafından seçilmiş Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu açısından siyasi geleceğiyle ilgili boyutu da var elbette.
Sadece iki belediye başkanı arasında yaşanmış gibi görünen, oysa temelinde pek çok siyasi hamlenin barındığı tartışmadan nerelere geldik.
Daha çok günler yaşayıp göreceğiz.
Sadece umudunuzu yitirmeyin ve şu sözü hiç unutmayın.
“İhanetin gerekçesi olmaz, bahanesi olur…”
* Manisa Büyükşehir Belediyesi 2027 yılı bütçe taslağına buradan ulaşabilirsiniz…




