Belediyeler; görev ve sorumluluk alanlarına giren hizmetleri daha hızlı, etkin ve esnek bir şekilde yerine getirmek amacıyla ya şirket kuruyor ya da kurulmuş şirketlere ortak oluyorlar. Türkiye; 1990’lı yılların başlarında İSKİ’de yaşanan “acı deneyimi” hafızasından silmedi. Sonuçta “sosyal demokrat partiler” İSKİ’de yaşananlar yüzünden uzun süre yerel seçimlerde başarılı olamadı. Benzeri durum İstanbul’da AKBİL olarak bilenen iddialarla da “belediye şirketlerini tartışılır hale” getirdi.
Belediye şirketleri neden tartışılıyor?
Temel nedenleri; zamanla şirketlerin asıl amaçlarından saparak “yandaş istihdam ve nüfuz alanı olarak” görülmesi, liyakat değil, “siyasi sadakat veya yakınlık” temelinde kullanılması, ihale kanunundan kaçınmak amacıyla, “şeffaf olmayan yöntemlerle koruma altına alınmış şirketlere” ihale verilmesi, borçlanma sonucu zarara uğratılıp ve “zararın yine kamu kaynağıyla kapatılması” olarak özetlenebilir.
31 Mart 2024 yerel seçimlerinden sonra Türkiye’de pek çok belediye CHP’li başkanların yönetimine geçti. “İktidar partisinden devralınan belediyelerde” en büyük sorun yetişmiş siyasi kadroların eksikliği hatta yok denecek kadar az olmasıydı.
Kahramanmaraş depreminden sonra bölgeye yardım için koşan belediyelerden birinde “alım işiyle görevli bürokrat” sohbet sırasında şunları söylemişti: “İnsanlar ekmek, su bekliyorlar. Açık ihale ile alım yapmaya kalksak en az iki ay. İtiraz olursa iki ay daha ekle. Bir sürü evrak, imza. Sokakta, çadırda kalan insanların ise bekleyecek zamanı yok. Bu yüzden bütün olası cezaları/soruşturmaları göze alıp doğrudan temin yöntemine başvurduk. Başka çaremiz yoktu, insanlar açlıktan/soğuktan ölecekti…”
Yapılan iş kanunen eksik/yanlış olsa da “vicdanen” doğru olabilir. Oysa “normal zamanlarda bile” ihale kanunun “istisna oluşturduğu doğal afet deyiminden yararlanıp” neler neler alındı/alınıyor.
Sorun da aslında burada…
Yazılarımda sık sık 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “doğrudan temin” olarak bilinen maddesinden söz ederim. Bu madde; “belirli limitler içinde, ivedi veya teknik özellikli ihtiyaçların, ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan piyasadan karşılandığı” bir alım yöntemidir. Bu yöntem de “kötüye kullanımı nedeniyle” bugün pek çok belediyeye/belediye şirketlerine yapılan operasyon/soruşturmanın altında yatan gerçektir.
Manisa’nın “belediye meclisi tarafından seçilmiş” Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu, 25 Mart 2026’da Manisa Büyükşehir Belediyesi’nin “en yeni şirketi” Manisa Enerji A.Ş.’nin tanıtımı yaptı. By Başkan’ın yeni gözdesi şirketin nasıl kurulduğunu, şu anda yönetiminde (By Başkan’ın A takımından) kimlerin yer aldığını “Manisa Enerji’de adalet nerede?” başlıklı yazımda uzun uzun anlattım. Yazı üzerine By Başkan ile “sosyal medya üzerinden hafifçe tartıştık” ama bitti. En azından benim için bitti. Sanınım kendisi de “gün içinde tükettiği su miktarını azalttı” ve belediye başkanlığı yapmaya karar verdi.
Türkiye’de yaşayanlar, kendi adlarına denetim ve yönetime katkıda bulunsun diye de belediye başkanı ile birlikte “belediye meclis üyelerini” de seçiyorlar. Seçilen meclis üyeleri de “o şehrin halkı adına” hem yönetiyor hem de halk adına yönetimi denetliyor.
Gerçekten öyle mi oluyor?
Yoksa seçilen belediye başkanları koltuğa oturdukları günden sonra (farklı siyasi partilerden olsa da) belediye meclis üyelerini birkaç ayda bir çay kahve içmeye gelen, el kaldırıp indiren, sorgulayamayan (komisyonlar da dahil) kişiler olarak mı görüyorlar?
Belediye meclis üyeleri, seçildikleri kurumun “günlük işleyişinden” ne kadar haberdar?
Kimse alınmasın ama bana göre hiç haberdar değiller ve etkileri de sıfır…
Kimseye; özellikle de meclis üyelerine “işinizi kötü yapıyorsunuz” demiyorum. Aksine sistem böyle kurulmuş. Seçilen belediye başkanı artık o şehrin tek hâkimi oluyor. Ne meclis üyesi dinliyor ne de yerel dinamikleri.
Ne zamana kadar?
Yeni seçim kapıya gelene kadar…
Şimdi sizlerle Manisa’nın “belediye meclisi tarafından seçilmiş” Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu’nun öve öve bitiremediği Manisa Enerji şirketinin “doğrudan temin” yöntemini kullanarak alım yaptığı bazı ihalelere bakalım. Bakalım ve “belediyle meclis üyelerinin de bile denetleyemediği bu şirketin nelere ihtiyacı varmış” görelim.
Açık kaynaklardan; bugüne kadar “belediyeye kazanç getirecek önemli bir iş yapmamış” buna rağmen parası bittikçe “belediye meclis üyelerinin oyuyla” halkın parasıyla oluşturulan belediye bütçesinden sermaye aktarılıp adeta yeni “doğrudan teminler yapsın” denilen şirketin nasıl “keyif içinde yönetildiğini” görelim…
Hazırsanız başlayalım…
Bu kez çiğdem/çekirdek önermiyorum.
Geldim gördüm; parklar ve kimi sokaklar yere atılmış kabuklu yemiş artıkları ile doluydu.
Doğrusu size yakıştıramadım.
O yüzden canı çok sıkılan varsa mısır patlatıp keyfine bakabilir.
İhale Kayıt Numarası : 26DT230339
İhaleyi yapan idarenin adı : Manisa Enerji Sanayi A.Ş.
İhalenin Konusu : 1 adet Iphone 15 128 GB Black telefon.
İhale usulü : DOĞRUDAN TEMİN (22/d parasal limit kap.)
İhale durumu : Sözleşme imzalanmış.
Sözleşme imza tarihi : 5 Şubat 2026.
Sözleşme bedeli : 44 bin 666 lira 67 kuruş.
İhaleyi kazanan : Üntel İletişim.
İhale Kayıt Numarası : 26DT273302
İhaleyi yapan idarenin adı : Manisa Enerji Sanayi A.Ş.
İhalenin Konusu : Türk kahvesi alım işi (1000 gr/80 paket)
İhale usulü : DOĞRUDAN TEMİN (22/d parasal limit kap.)
İhale durumu : Sözleşme imzalanmış.
Sözleşme imza tarihi : 2 Ocak 2026.
Sözleşme bedeli : 86 bin 400 lira.
İhaleyi kazanan : İlyas Özdem.
İhale Kayıt Numarası : 26DT570037
İhaleyi yapan idarenin adı : Manisa Enerji Sanayi A.Ş.
İhalenin Konusu : Kapı isimliği alım işi (30×10 cm/9 adet)
İhale usulü : DOĞRUDAN TEMİN (22/d parasal limit kap.)
İhale durumu : Sözleşme imzalanmış.
Sözleşme imza tarihi : 27 Mart 2026.
Sözleşme bedeli : 4 bin 5 lira.
İhaleyi kazanan : Engin Mühendislik.
İhale Kayıt Numarası : 26DT574324
İhaleyi yapan idarenin adı : Manisa Enerji Sanayi A.Ş.
İhalenin Konusu : Sosyal medya yönetim alımı (10 ay)
İhale usulü : DOĞRUDAN TEMİN (22/d parasal limit kap.)
İhale durumu : Sözleşme imzalanmış.
Sözleşme imza tarihi : 2 Mart 2026.
Sözleşme bedeli : 250 bin lira.
İhaleyi kazanan : Muhammed Özer.
İhale Kayıt Numarası : 26DT607884
İhaleyi yapan idarenin adı : Manisa Enerji Sanayi A.Ş.
İhalenin Konusu : Reklam hizmeti alımı (Google ADS/Meta)
İhale usulü : DOĞRUDAN TEMİN (22/d parasal limit kap.)
İhale durumu : Sözleşme imzalanmış.
Sözleşme imza tarihi : 1 Nisan 2026.
Sözleşme bedeli : 170 bin lira.
İhaleyi kazanan : Muhammed Özer.
İhale Kayıt Numarası : 26DT772031
İhaleyi yapan idarenin adı : Manisa Enerji Sanayi A.Ş.
İhalenin Konusu : Eşyalı lojman kiralama hizmeti. (12 ay)
İhale usulü : DOĞRUDAN TEMİN (22/d parasal limit kap.)
İhale durumu : Sözleşme imzalanmış.
Sözleşme imza tarihi : 7 Nisan 2026.
Sözleşme bedeli : 900 bin lira.
İhaleyi kazanan : Manisa Yatırım İnşaat.
İhale Kayıt Numarası : 26DT445842
İhaleyi yapan idarenin adı : Manisa Enerji Sanayi A.Ş.
İhalenin Konusu : Konaklama oda 1 adet
İhale usulü : DOĞRUDAN TEMİN (22/d parasal limit kap.)
İhale durumu : Sözleşme imzalanmış.
Sözleşme imza tarihi : 12 Şubat 2026.
Sözleşme bedeli : 3 bin 800 lira 67.
İhaleyi kazanan : Manisa OSB Turizm Otelcilik İktisadi İşletmesi.
İhale Kayıt Numarası : 26DT445760
İhaleyi yapan idarenin adı : Manisa Enerji Sanayi A.Ş.
İhalenin Konusu : Konaklama oda 1 adet
İhale usulü : DOĞRUDAN TEMİN (22/d parasal limit kap.)
İhale durumu : Sözleşme imzalanmış.
Sözleşme imza tarihi : 12 Şubat 2026.
Sözleşme bedeli : 3 bin 800 lira 67.
İhaleyi kazanan : Manisa OSB Turizm Otelcilik İktisadi İşletmesi.
Manisa’nın “belediye meclisi tarafından seçilmiş” Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu’nun öve öve bitiremediği, sermayesi halkın vergileriyle oluşturulan, yetmediğinde “belediye meclis kararıyla artırılan” Manisa Enerji şirketinin “doğrudan temin” yöntemini kullanarak alım yaptığı “bazı ihaleler” şimdilik bunlar.
Henüz “gözle görülür başarısı/kazancı olmamasına rağmen” itibardan tasarruf etmemişler.
Ne diyelim helal mi olsun?
Türkiye’nin “en pahalı suyunu kullanan iller arasında” Manisa neden altıncı sırada acaba?
Son yerel seçimlerden sonra mantar gibi artan şirketlere belediye bütçesinden “sermaye yetiştirememekten” olabilir mi?
Bu kadar lükse, ihtişama, şatafata, tanıtıma para aktarmak yerine, “su fiyatlarını biraz daha halkın cebine göre” ayarlanamaz mıydı diye düşünebiliriz.
Yukarıdaki “doğrudan temin” ihalelerde kim için “dayalı döşeli lojman” kiralanmış, kim/kimler Forty Five Business Hotel’de kalmış, kim spaya gitmiş, kim havuz keyfi yapmış gibi sorularınıza gelince.
By Başkan’a soralım diyeceğim ama o da soruları ya “saçma” buluyor ya da “hastalıklı zihnin ürünü” diye değerlendiriyor o yüzden korkuyorum.
Bu yüzden bu soruların yanıtlarını “şimdilik” alamayacağız dolayısıyla ben de açıklayamayacağım.
Bir sonraki yazıda; “doğrudan temin” ile Manisa’nın kimi “yerel basınına nasıl pay dağıtıldığının” başka bir çarpıcı örneğini verip, Türkiye’de basının “yerel iktidar sahipleri tarafından da nasıl yandaş hale getirildiğini” anlatmaya çalışacağım.
Ne sanıyordunuz? Sizleri çiğdem/çekirdek çitlemekten ya da mısır patlatmaktan mahrum bırakacak değilim.
Belki de önümüzdeki yazıda kısır yaparız ne dersiniz?
